Recepten
Voorjaarsgroente
Eindelijk is het voorjaar aan het worden.
Sneeuwklokjes en crocussen schieten de grond uit en er zijn nog veel
meer jonge groene blaadjes te zien. Ook de Grote Brandnetel is uit zijn
winterslaap aan het ontwaken en komt weer naar boven. De plant is te
vinden naast wegen, bosranden en verwaarloosde tuinen. Hij gedijt
vrijwel overal maar heeft een voorkeur voor een goed bemeste bodem
zoals bij composthopen of aan de rand van een akker. Niet iedereen
houdt even veel van de vierkante, borstelige stengels, die groene,
zaagvormige bladeren met een donzige onderkant hebben, 2 meter hoog
kunnen worden en bedekt zijn met brandharen. Dit zijn fijne holle
haartjes, die een brandend gevoel geven wanneer de breekbare punt
afbreekt. De haren bevatten mierenzuur en andere stoffen die blaren,
branderige plekken en jeuk op de huid veroorzaken. Gelukkig staan in de
buurt van Brandnetel ook vrijwel altijd Weegbree, Hondsdraf of
Dovenetel. Wanneer je van een van deze plantjes een blaadje plukt en
daarmee de jeukende plek inwrijft, is de jeuk binnen de kortste keren
verdwenen.
Veel oudere Riepsters herinneren zich Lien en Nico Wolthuis, die in het
oudste huisje van ons dorp, aan de Eenumerweg woonden. In en om hun
tuin waren veel Grote en Kleine Brandnetels te vinden. En dat was niet
zomaar! Zij kenden de heilzame werking van de plant.
Op de brandnetel komen ongeveer 50 vlindersoorten voor, waaronder
Atalanta, Brandnetelmot en Distelvlinder, Dagpauwoog, Kleine Vos,
Gehakkelde Aurelia en het Landkaartje.
In de tuin is Brandnetelgier een middel dat gebruikt kan worden ter
be-strijding van allerlei soorten luis en rupsen. Hiervoor moeten forse
brand-netels 24 uur in een emmer met schoon water op een koele plaats
worden gezet. Het water door een doek zeven om zaad te verwijderen. Het
water voelt nu prikkelig aan en kan gebruikt worden in een verstuiver
of gieter.
Gewapend met een mand of een plastic puut om ze in te doen, een schaar
en handschoenen kunnen we brandnetels als groente plukken vanaf de
eerste voorjaarsmaanden. Denk goed na bij waar je plukt, dus niet bij
een autoweg of mesthoop of als ze zijn bespoten. Het beste kun je
mooie, goed groen uitziende bladeren plukken. Neem geen bladeren die al
geel of bruin zijn. Als je weinig geduld hebt kun je de brandnetel
onderaan pak-ken en hem zo naar bovenaf afrissen, zodat je in een keer
een hand vol hebt. Maar het liefst plukken we alleen de malse
lichtgroene topjes, want die zijn het lekkerst en gezondst. Was de
brandnetels heel goed - je kunt nooit weten hoe veel stof er op zit -
en doop ze dan even in heet water zodat de “brand”
eraf is. Dan zo fijn snipperen als het maar kan en toe-voegen aan
groentesoep, gebonden witte soep of aardappelsoep. Ook een heldere
bouillon wordt ineens een kruidig en smaakvol gerecht met alleen maar
een handje vol brandnetels.
Als we brandnetels met aanhangend water opzetten (net zoals bij
spinazie) en dit geheel 7 minuten laten koken, kunnen we daarna het
water af-gieten en dat als thee gebruiken. Die thee werkt
bloedzuiverend en kan bovendien ingezet worden om de borstvoeding op te
wekken. Wanneer je dit brandnetelwatertje gebruikt om je haar na te
spoelen wordt dat er stevig en glanzend van.
VOORJAARSSOEP
1 ui en 2 knoflookteentjes fijngehakt
150 gram wortel in luciferreepjes gesneden of geraspt
200 gram fijngehakte brandnetels
40 a 50 gram gierst
1 laurierblad
1 liter bouillon(kan ook van een vegetarisch bouillonblokje)
2 theelepels citroensap
zout en peper
Ui, knoflook en wortel fruiten gedurende 5 minuten. Bouillon + gierst +
laurierblad erbij, 30 minuten laten koken. Fijngehakte brandnetels
erbij, 4 minuten laten doorkoken. Op smaak brengen met peper, zout en
citroensap.
VOORJAARSSTAMPPOT
1 kilo aardappels
zout
eventueel melk
1 teentje knoflook
400 gram brandnetels, liefs alleen de bovenste topjes, fijngehakt
200 gram jonge kaas in blokjes
Stamp de gekookte aardappels met eventueel wat melk tot een puree. Werk
hier het uitgeknepen knoflookteentje en de blokjes jonge kaas
door-heen. De kaas zal gaan smelten en zorgt voor en smeuïge
massa. Voeg daarna de fijngehakte brandneteltopjes toe en laat het
geheel door en door warm worden.
Klinkt dit alles toch wat TE gezond? Vervang de brandnetels dan door
verse spinazie. Ook heel lekker. En voorjaarsachtig.
Zevenblad
“If you can’t beat it, eat
it”
Tussen al het tere prachtige groen dat nu naar boven schiet zit tot
groot ongenoegen van velen eveneens het Zevenblad, ook wel Hanekam,
Wilde Vlier, Romeinse Kervel of zelfs Tuinmansverdriet genoemd:
Aegopodium podagraria. Aegopodium betekent geitenpoot en dat slaat
volgens sommigen op de vorm van de kroonblaadjes. Maar waarschijnlijk
komt de naam van een soort beenjicht (podagra), in de volksmond
geitenpootje genoemd. Het Zevenblad was vroeger een medicijn tegen deze
kwaal. Omslagen van gekneusde zevenblad bladeren zouden pijnstillend
werken op zere gewrichten. Duits: Gichtkraut.
De Romeinen schijnen hier Zevenblad te hebben geïntroduceerd
om de soldaten van verse groenten te voorzien. Zevenblad hoef je geen
water te geven, niet te bemesten en de slakken lusten het
niet……het zit boordevol vitamine C, pro-vitamine
A en kalium, calcium, magnesium, kiezelzuur.
Bovenaan de Top 10 van de meest gehate onkruiden staat Zevenblad. Zo
heb je een prachtige schone tuin, een week later steken de eerste
blaadjes hun kopje boven de grond en nog een paar weken later is je
tuin overgroeid en worden je mooie planten zelfs van onderen verstikt
door het dichte woekerende wortelstelsel. De witte schermbloemen boven
de grappige “zevenblaadjes” zijn weliswaar erg mooi
in boeketten en blijven lang goed, maar wij tuinliefhebbers willen toch
graag wel wat meer variatie! Op alle mogelijke manieren wordt
geprobeerd Zevenblad te bestrijden. Dat gaat met drastische middelen,
die niet zo milieuvriendelijk zijn. Niet alleen het Zevenblad, maar ook
allerlei buren van de plant die juist wel zouden moeten blijven,
verdwijnen.
De methode die op den duur het best blijkt te werken in de jaarlijkse
strijd tegen het Zevenblad is simpel. Neem een scherpe schaar en knip
ieder opkomend blaadje af. Maak elke dag een ronde door uw tuin en
knip, knip, knip. Wanneer u dit telkens weer herhaalt hebben de
blaadjes steeds min-der zin om te voorschijn te komen. Het
wortelstelsel raakt ondervoed en zo trekt het Zevenblad zich langzaam
uit uw tuin terug. Intussen maken wij van de nood een deugd, zoals mijn
moeder altijd zei. Jonge Zevenblaadjes, vers geplukt
vóór de plant bloeit, zijn een delicatesse. Je
kunt het in plaats van spinazie gebruiken en gedroogde blaadjes smaken
naar peterselie, sommige mensen beweren zelfs naar gember.
Gerenommeerde driesterrenrestaurants hebben het op de menukaart staan,
maar ook in een eenvoudige maaltijd is het erg lekker.
Zevenblad-spinazie
met pasta (al dan niet vegetarisch)
Pluk een paar handen jong Zevenblad uit de tuin. Goed wassen en uit
laten lekken. Bak 200 gr. gehakt rul in een pannetje met wat zout en
peper. Ben je vegetariër, dan sla je dit over. Fruit een
uitje, met één of meerdere tenen knoflook. Doe
dit bij het gehakt. Voeg hier het Zevenblad aan toe en bak het even mee
totdat het geslonken is. Afhankelijk van je smaak kun je het nu opeten
of nog even door laten garen. Op smaak maken met eventueel wat
nootmuskaat en foelie en gare pasta er door roeren. Nu kun je nog 200
gram geitenkaas in blokjes er door heen scheppen.
Kruidenboter
Een pakje lichtgezouten roomboter zacht roeren en hier doorheen
fijngeknipte Brandnetel, Daslook en Zevenblad roeren. Afmaken met een
paar druppels citroensap.
Portabello's
met Zevenbladpesto
• 500 gram ontsteeld en gewassen Zevenblad
• 200 gram pecorino
• 3 tenen knoflook
• 1 dl olijfolie
• 150 gram walnoten of pijnboompitten
• zout en peper
• 8 portabello's
• 2 uien
• 1/2 bosje peterselie
• 1/2 dl room
• 150 gram fijngesneden kool
Maak in de vijzel of keukenmachine van zevenblad, pecorino, knoflook,
olijfolie , walnoten en peper en zout een pesto. Maak de vulling door
de uien, peterselie, room en kool te roerbakken. Paddestoelen ontstelen
en bestrijken met wat olie. Met de lamellen naar boven roosteren in de
oven (200º). Dan omdraaien en vullen met de koolvulling. Laten
garen. Schep op de gegrilde paddestoelen een flinke lepel pesto en
serveer er bijvoor-beeld bulgur met gehakte noten erdoor bij.
Variatie: in plaats van alleen Zevenblad: half munt half Zevenblad of
2/3 Rucola, 1/3 Zevenblad gebruiken.
